شنبه ٠٢ شهريور ١٣٩٨
русский

صفحه اصلی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها
مقاله ها و گزارش ها

 

پيوندها
نظرسنجی
طراحي جديد سايت رايزني فرهنگي مسكو را چگونه ازريابي مي كنيد؟

عالي (25%)

202

خوب (27%)

218

متوسط (11%)

91

ضعيف (36%)

292


تعداد کل اراء :(803)
وضعیت آب و هوا
weather.ir is down
پيشينه روابط فرهنگي
پیشینه روابط فرهنگی ایران و روسیه
 
روابط ایران و روسیه از قدمتی چهارصد ساله برخوردار است. با وجود خاطرات ناخوشایندی که از برخی دوره های روابط دو کشور در برخی ذهن ها باقی مانده است٬ گسترش روابط دو کشور طی سال های اخیر نقطه آغازی برای تصحیح دیدگاه های طرفین تلقی می شود. دوره اخیر در روابط دو کشور به آغاز دهه هشتاد میلادی برمی گردد که انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید و اصل " نه شرقی و نه غربی" به عنوان یکی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران اعلام شد. در این دوران نیز روابط ایران و روسیه برقرار ولیکن همراه با تنش فراوان و رکود بوده است. این شرایط در پایان دهه هشتاد و آغاز دهه نود پایان یافت و روابط دو کشور رو به گسترش نهاد و یخ ها در روابط ایران و روسیه آب شد. به این معنا که از سویی شبح یک ابرقدرت خوفناک از مرزهای شمالی ایران رخت بربست و از سویی دیگر معلوم شد که درمورد خطر انقلاب اسلامی و ترویج نهضت های اسلامی و بنیادگرایی در جمهوری های سابق شوروی بیش از اندازه مبالغه شده است.
گرمی در روابط دو کشور طی سال های اخیر از سویی نیز در نتیجه فروپاشی شوروی و پدید آمدن تغییرات عظیم در صحنه بین المللی و زوال بلوک شرق به عنوان یک صحنه مبارزات ایدئولوژیک بوجود آمده است.لئونید اسکلیاروف دانشمند روس از شرایط جدید در مقاله ای تحت عنوان " روابط استراتژیک ایران و روسیه" اینچنین تعبیر نموده است: "این فرضیه که ایران و روسیه همسایه و مجبور به همکاری هستند٬ دیگر یک عبارت عادی و معمول شده است."
واقعیت مورد اشاره دانشمند روس مبنای دیدگاهی با رویکرد به حداقل موردنیاز برای همکاری گسترده میان دو کشور است. روسیه در سیاست خارجی خود نیز پس از پشت سر گذاشتن دو رویکرد " مشارکت متحد" و مفهوم ویژه " دولت روسی" در نیمه این دهه به دیدگاه اوراسیایی روی آورد که بر اساس آن روسیه پل فرهنگی میان شرق و غرب است و موقعیت استراتژیک روسیه اقتضا می نماید که این کشور روابط خود را با شرق و جهان اسلام بویژه کشورهای همسایه گسترش دهد. رویکرد سیاست خارجی روسیه به غرب در یک سال اخیر و تلاش برای ورود کامل به جامعه اروپا و خروج از جایگاه دشمنی با آمریکا و ایفای نقش بعنوان متحد آمریکا که در کلمات رهبران دو کشور مشاهده می شود نیز موجب کم توجهی روسیه به شرق و جهان اسلام نشده است.
اگر چه موافقتنامه فرهنگی میان ایران و روسیه در سال 1345 به امضا رسیده است و هم اکنون نیز پایه قانونی مناسبی برای فعالیت های فرهنگی دو کشور می باشد٬ اما تا پیش از فروپاشی این قرارداد بیشتر مبنای فعالیت های نسبتا گسترده سفارت و مرکز فرهنگی روسیه در ایران بوده است.
تنها با فروپاشی شوروی و فروریختن دیوارهای آهنین بود که زمینه ظهور مبادلات فرهنگی دو جانبه و انجام فعالیت های فرهنگی از سوی جمهوری اسلامی ایران پدید آمد.
آشنایی نسبی مردمان روس با فرهنگ و تمدن ایرانی٬ گرایش نسبی به جهان اسلام با توجه به موقعیت جغرافیایی روسیه٬ حضور جمعیت قابل توجه مسلمانان در روسیه٬ تاثیر جدی ومداوم فرهنگ و سنن ایرانی و اسلامی در طی قرون بر بخش های جنوبی و مسلمان نشین روسیه٬ اعتماد بوجود آمده در سیاست خارجی دو کشور٬ آشنایی عمومی مردم روسیه با ادبیات کلاسیک ایران٬ گرایش نسبی برخی از اندیشمندان و مردم روس به سیاست خارجی مستقل دولت جمهوری اسلامی ایران در مقابل بلوک غرب و آمریکا٬ وجود بخش های تاریخی از سرزمین ایران در خاک روسیه کنونی و نهایتا قدمت مراکز زبان فارسی و مکاتب ایرانشناسی روسیه زمینه هایی است که مبانی فعالیت های فرهنگی ج. ا. ایران در فدراتیو روسیه را فراهم می کند.
از سویی نیز باید به این واقعیت توجه نمود که مسلمانان روسیه با بیش از 10 میلیون نفر جمعیت رای دهنده٬ نقش عمده ای در تحولات این کشور دارند و به همین دلیل در انتخابات مختلفی که برگزار می شود٬ رای مسلمانان روسیه برای احزاب بسیار حائذ اهمیت و کارساز است. بدیهی است جمهوری اسلامی ایران با نفوذ جدی در میان مسلمانان می تواند در تحولات سیاسی این کشور نیز موثر باشد.
فعالیت های فرهنگی ج. ا. ایران در خارج از کشور می تواند در یک چهارچوب تئوریک و در قالب کلی نقش فرهنگ در روابط بین الملل و میزان تاثیرگذاری فرهنگ در سیاست خارجی کشورها مورد بحث و بررسی قرار گیرد. توجه به فعالیت های فرهنگی در خارج از کشور پس از پایان یافتن جنگ سرد و برداشته شدن سایه سنگین قاعده موازنه قوا مورد توجه بسیاری از کشورهای دنیا قرار گرفته است. با زوال استیلای مکتب واقع گرایی و سپری شدن کشمکش دوره جنگ سرد به نقش فرهنگ و تاریخ به عنوان یکی از عوامل مهم و پایدار در روابط بین الملل توجه بیشتری شد.
تحول در روش شناسی روابط بین الملل و رویکرد جامعه شناسی به مسائل بین المللی خود از جمله عواملی است که به طرح جدی نقش تاریخ و فرهنگ در تحولات بین المللی می انجامد. موضوعیت یافتن" گفتگوی تمدن ها" و یا "برخورد تمدن ها" در دوره اخیر خود اعتراف جدی به نقش ساز بودن تاریخ و فرهنگ در صحنه سیاست جهانی است.
اگر به تاثیرگذاری جدی فرهنگ بر سیاست باور داشته باشیم و با رویکرد تاثیر ذهنیت مردم و اندیشمندان یک کشور بر رهبران و نوع سیاستگزاری دولت نگاه کنیم می بایست دوره کنونی را یک فرصت تاریخی در روابط فرهنگی ایران و روسیه نیز بدانیم و بی وقفه راهکارهای لازم را برای گسترش و نهادینه نمودن فعالیت های فرهنگی ج. ا. ایران در فدراتیو روسیه اتخاد نماییم. انجام این مهم منوط به حمایت جدی دولت و مسئولان فرهنگی کشور از فعالیت های فرهنگی در روسیه است.
با بهره گیری از فضای بوجود آمده طی سال های اخیر نیز اقدامات فراوانی در این راستا صورت گرفته است. گشایش رایزنی فرهنگی ج. ا. ایران در فدراتیو روسیه٬ تقویت مراکز زبان فارسی و ایرانشناسی٬ گشایش مراکز جدید آموزش زبان فارسی در مسکو و سایر استان ها و جمهوری های روسیه٬ چاپ و نشر کتاب و مجلات متعدد به زبان روسی٬ ایجاد ارتباط گسترده با دانشمندان و مراکز علمی روسیه٬ اعزام ده ها هیات فرهنگی و خبرنگاران روس به ایران٬ شرکت ده ها دانشجو و استاد زبان فارسی در دوره های دانش افزایی در ایران٬ ایجاد ارتباط عمیق و گسترده با ادارات دینی و رهبران مسلمانان این کشور و برگزاری دوره های کوتاه و بلندمدت آموزش دینی٬ ایجاد ارتباط کلیسای ارتدکس روس با ایران و برگزاری چند دوره گفتگو میان اسلام و کلیسای ارتدکس روسیه به ابتکار ج. ا. ایران ٬ ایجاد ارتباط نسبی میان مراکز هنری دو کشور٬ برگزاری چندین نمایشگاه هنری و شرکت مستمر در نمایشگاه های کتاب مسکو٬ انجام تحقیقات و پژوهش های مشترک فراوان٬ اعزام ده ها دانشجوی ایرانی برای تحصیل به روسیه٬ اعزام تعداد قابل توجهی از داوطلبان مسلمان روسیه برای تحصیل علوم دینی به ایران٬ گشایش موزه آثار هنری و تاریخی ایران در گالری هنرهای شرق مسکو٬ برگزاری چندین همایش علمی و شب شعر یادواره مشاهیر شعرای پارسی گو٬ اهدای بیش از چندین هزار عنوان کتاب به کتابخانه های بزرگ روسیه٬ گفتاربرگردان(دوبله) چند فیلم سینمایی ایرانی به زبان روسی٬ و برپایی هفته های فیلم ج. ا. ایران در مسکو از جمله اقداماتی است که در این سالیان صورت گرفته است.

 
 
انتشارات

 

 

عنوان