English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|پيوندها|آشنایی با سازمان
شنبه ٢٤ آذر ١٣٩٧
تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه
تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه تاریخ ثبت : 1383/02/23
طبقه بندي : ,,
عنوان : تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه
نويسنده : <#f:1014/>
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : تازه‌هاي تحقيقات زبان و ادبيات فارسي سخن عشق ، سال پنجم ، شماره سوم ، تابستان 1382
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : <#f:1067/>
متن : <#f:1066/>
:

نويسنده : سيروس برزو

سابقه آموزش زبان فارسي در روسيه به زمان پتر كبير مي‌رسد . وي در سال 1716 پنج نفر از روسها را و به اصفهان فرستاد تا زبان فارسي بياموزند و بتوانند به عنوان مترجم در دربار خدمت كنند . در آن زمان ، كتاب دري خاصي تدوين نشده بود و تنها از فرهنگ " مجمع الفرس" به عنوان فرهنگ زبان فارسي استفاده مي‌شد . از سال 1732 تدريس زبان فارسي در وزارت امور خارجه روسيه به طور جدي آغاز شد . آنچه در زير مي‌خوانيد تاريخچه و وضعيت كنوني زبان و ادبيات فارسي در روسيه است .

الف : كتاب‌هاي درس زبان فارسي
در نيمة دوم قرن 18 . م مردم روسيه به زبان‌هاي شرقي به خصوص فارسي علاقه نشان دادند و به ترجمة آثاري چون شاهنامه فردوسي و ديوان حافظ و اوستا پرداختند و از همين زمان نياز به فرهنگ فارسي به روسي احساس شد . در سال 1786 در سنت پترزبورك اولين فرهنگ فارسي به روسي كه داراي 625 كلمه و مربوط به سفر آقاي " يفرمف " به بخارا ، خيوه ، ايران و هند بود منتشر گرديد . يك سال بعد فرهنگ ديگري كه شامل 285 كلمه بود در روسيه چاپ شد . اين كتاب از زبان روسي به 51 زبان اروپايي و 149 زبان آسيايي از جمله فارسي ، پهلوي و دري ترجمه شد .از سال 1804 در دانشگاه‌هاي مسكو ، قازان و خاركف و در سال 1816 در دانشگاه سنت پترزبورگ تدريس زبان فارسي را براي روس زبانان آغاز شد . در سال 1826 " بولديدف " استاد زبان هاي شرقي در دانشگاه مسكو ، مجموعه‌اي از متون فارسي براي دانشجويان روسي زبان تهيه كرد كه شامل غزليات ، قصايد ، داستان‌هاي كوتاه و قطعات متون نثر قديمي فارسي ، همچنين يك فرهنگ نسبتاً بزرگ ( 3500 كلمه ) فارسي به روسي و يك شرح كوتاه دستور زبان فارسي بود . تا اواخ قرن 19 در روسيه از اين كتاب به عنوان منبع درسي استفاده مي‌شد .در نيمة دوم قرن نوزدهم در دانشگاه‌هاي روسيه تدريس زبان فارسي توسعه پيدا كرد . زبان فارسي باستان ، اوستايي ، فارسي ميانه ( پهلوي ) ، فارسي كلاسيك و ادبيات كلاسيك ايران از جمله آثار فردوسي ، سعدي و حافظ مورد مطالعه قرار گرفت . در سال 1869 " ميرزا ثاني گشتاسب " كه از سال 1861 تا سال 1877 زبان فارسي را در دانشگاه سنت پترزبورگ تدريس مي‌كرد . يك فرهنگ سه زبانه فارسي ـروسي ـ فرانسوي را با نام " فرهنگ مفيد " كه شامل 4000 كلمه بود ؛ تدوين كرد و در سال 1853 " برزين " كتاب دستور زبان فارسي را در شهر قازان به چاپ رساند . " زالمان " با همكاري ژوكفسكي در سال 1889 كتاب دستور زبان فارسي را همراه با شرح عروضي برگزيدة اشعار فارسي نوشت . محقق ديگري با نام " كورش " علاوه بر ادبيات فارسي در زمينه خصوصيت صرف و نحو زبان فارسي كار كرد و در سال 1877 كتابي دربارة ويژگي‌هاي نحو فارسي و وجوه تشابه و تفاوت نحو زبان فارسي و روسي نوشت ." بار تولد " و " روز نبرگ " نيز در زمينة ادبيات فارسي تحقيقات زيادي انجام دادند . در سال 1901 شرح دستور زبان فارسي و در سال 1914 فرهنگ فارسي به روسي تاليف فردي به اسم " ميرزا جعفر به چاپ رسيد . در قرن 20 و به خصوص از انقلاب اكتبر سال 1917 ، زبان و ادبيات فارسي در مراكز آموزشي روسيه اهميت و جايگاه خاصي يافت . در دانشكده خاورشناسي دانشگاه لنيگراد " سنت پترزبورگ فعلي " پس از انقلاب اكتبر ، كرسي زبان و ادبيات فارسي ايجاد شد . در سال‌هاي 1932 و 1933 كتاب‌هاي ديگري در زمينه آموزش زبان فارسي توسط " برتلس " ، " كاسايوا" و " زركوا" تاليف و منتشر شد . همچنين در دهه 1950 چند كتاب مفيد در اين زمينه نوشته شد ، از جمله : " دور مقدماتي زبان فارسي " ، نوشتة مشترك " واسكانيان " و " روبينچيك" ، " كتاب درسي براي دانشجويان سال سوم " از " رادووينسكي " در سال1951 ، " كتاب درسي براي دانشجويان سال اول " ، از " علي يف " و " بيسكف " در سال 1953 و " كتاب درسي زبان فارسي " از " آوچينكو" در سال 1955 را مي‌توان نام برد .از جمله كتاب‌هاي جديد آموزش زبان فارسي نيز مي‌توان به " فارسي براي روس زبانان " از " ولاديميرايوانف " ، " آموزش زبان فارسي " از " گلادوكوا" و چاپ جديد " كتاب درسي زبان فارسي " از " آوچينكوا" با بازنگري پروفسور ولاديميرايوانف اشاره كرد .

ب . مراكز اصلي آموزش زبان فارسي
مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه را مي‌توان به سه دوره تقسيم كرد : 1ـ قبل از پيروزي بلشويك‌ها بر روسيه 2ـ بعد از پيروزي بلشويك‌ها 3ـ پس از فرو پاشي شوروي. پيش از پيروزي بلشويك‌ها زبان فارسي در آموزشگاه‌هاي شهر قازان شروع شد . اولين مراكز زبان فارسي نيز در دانشگاه مسكو ، قازان و خاركف و سپس سنت پترزبورگ راه اندازي شد . سنت پترزبورگ ، بزرگترين مركز تاريخي خاور شناسي روسيه به شمار مي‌آيد . شعبة مربوط به زبان فارسي و عربي اين دانشگاه در سال 1818 افتتاح شد . با تاسيس دانشكده خاور شناسي در سال 1855 ، كلاس‌هاي پشتو ، ادبيات فارسي ، زبان اوستا و فارسي باستان گشايش يافت . اولين استادان زبان فارسي در سنت پترزبورگ " شارموا" زبان شناس فرانسوي و " تويچي باشي " ( ايراني الاصل اهل قفقاز ) بودند . همچنين ايران شناس معروف " زالمان " طي 40 سال ( از سال 1876 تا سال 1916 ) زبان پهلوي ، اوستا و مباني زبان‌هاي ايراني را در دانشكده خاور شناسي سنت پترزبورگ تدريس مي‌كرد .بعد از استاد زاليمان در سال 1886 پروفسور " ژوركوفسكي " بزرگترين متخصص رشتة اسلام در ايران ، دانشمند زبان فارسي معاصر ، ادبيات و فولكلور گويش‌هاي فارسي ، استاد اين دانشكده بود . پروفسور " فريمان " عضو وابستة آكادمي و پيشاهنگ سرشناس ايران شناسي روسيه ، از سال‌هاي 1917 الي 1941 و بعدها از سال‌هاي 1944 تا 1950 به عنوان رئيس كرسي به كار مشغول بود . پس از ايشان پروفسور " لودريف " از سال 1950 تا سال 1981 و " بوگوليوبدوف " از سال 1981 تا 1991 به عنوان رئيس كرسي ، ايفاي وظيفه نمودند . در حال حاضر پروفسور " ايوان استيلين ـ كامنسكي " اين سمت را به عهده دارد . در اين كرسي دانشمندان سرشناس چون " رماتوويچ " ، " برتلس " ، " زاروبين " ، " دياكونوف " و " روزنفلد " در تربيت متخصصان ايران شناس فعاليت داشته‌اند . پژوهش‌هاي علمي دانشمندان اين كرسي ، مجموعة بسيار نفيسي از تاريخ و فرهنگ ايران زمين را شامل مي‌شود كه از آن جمله مي‌توان به تحقيق درباة تاريخ زبان هاي ايراني ، دست نويس‌هاي فارسي و يادگارهاي خطي زبان هاي ايراني تا دورة گسترش اسلام و همچنين تهيه آما از ميراث ادبيات كلاسيك براي چاپ و ترجمه آنها به زبان روسي ، آموزش گويش هاي زبان ايراني و . . . اشاره كرد .در حال حاضر گروهي از خبرنگاران ايران شناسي روسيه از جمله : " ميخائيل بوگوليوبوف" متخصص زبان هاي ايراني ، " ايوان استبلين ـ كامينسكي " محقق زبان هاي ايراني ، " گرونيرگ " استاد زبان دَري و پشتو ، " ولاديمير كوشيف " متخصص زبان و ادبيان افغانستان و ايران در اين دانشگاه مشغول به فعاليت هستند از ديگر مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه و آكادمي ديپلماتيك وابسته به وزارت امور خارجه فدراسيون روسيه و انستيتو دولتي روابط بين‌المللي مسكو است . در حال حاضر آكادمي ديپلماتيك روسيه دو استاد زبان فارسي دارد : پروفسور " انور مهديويچ علي اف " با سابقه‌ترين استاد اين آكادمي و متخصص سياست خارجي ، ايران و پروفسور " سوتيلانا آلكسيكينا " . انستيتو دولتي روابط بين‌المللي مسكو بيش از 50 سال سابقه دارد . در كرسي هاي مختلف اين انستيتو 47 زبان خارجي تدريس مي‌شود . يك سال در ميان ، پنج دانشجو در رشتة ايران شناسي پذيرفته مي‌شود . دانشجويان پذيرفته شده بايد زبان فارسي ياد بگيرند . استادان اين انستيتو در حال حاضر " كئورگي آرسانيس" و " بلناگلادكوا" و " دراييلوفسكي " مي‌باشند . شعبة زبان هاي ايراني دانشگاه زبان شناسي مسكو نيز در سال 1952 با رياست پروفسور " راستورگويوا" تاسيس شد . از جمله ايران شناسان با سابقه اين بخش پروفسور " واسيلي آبايف " ( معروف ترين و با سابقه ترين ايران شناس شوروي سابق " و پروفسور " ويرا راستار گويوا ظ و " پيريكو " هستند .يكي ديگر از مراكز قديمي آموزش زبان فارسي در روسيه انستيتو نظامي زبان هاي خارجي است كه به تربيت مترجمين زبان هاي خارجي براي نيروهاي نظامي روسيه مي‌پردازد . در حال حاضر در بخش زبان هاي شرقي اين انستيتو سه استاد زبان فارسي مشغول تدريس هستند . دكتر " واسكانيان " مؤلف فرهنگ‌ها و خودآموزي‌هاي محاوره‌اي دو زبان فارسي به روسي و روسي به فارسي نيز در آن مركز به كار تدريس مبادرت مي‌ورزد .آكادمي سازمان فدرال ضد جاسوسي نيز يكي از مراكز آموزشي زبان فارسي است و در آن زبان فارسي در چارچوب كرسي زبان هاي كشورهاي خاورماينه تدريس مي‌شود . سالانه 5 الي 6 دانشجو به گروه زبان فارسي آنجا راه مي‌يابند . دوره تحصيلي در آن آكادمي 5 ساله است و 6 استاد ايران شناسي از جلمه " مارينا اوسيپوا " ، " ويلافرولوا" و " گالينا گوليوا " در آنجا امر تدريس مي‌پردازند . انستيتو آسيا و آفريقا در حال حاضر يكي از مشهورترين مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه است . پروفسور " ايوانف " سرپرست دفتر زبان‌هاي ايران مي‌باشد . اين انستيتو بر پاية انستيتو زبان هاي شرقي كه در سال 1956 در چارچوب دانشگاه دولت مسكو تاسيس شد بوجود آمد .آموزش در اين انستيتو 4 تا 6 سال ادامه دارد و دانشجويان با درجه ليسانس يا فوق ليساني با تخصص در يكي از رشته هاي خاور شناسي ، تاريخ ، زبان و ادبيات شناسي و اقتصاد فارغ التحصيل مي‌شوند . در زمان تاسيس ، پرفسور " ويرا راستاگويوا " به عنوان رئيس كرسي زبان فارسي فعاليت مي‌كرد . از سال 1960 پروفسور " پيسيكوف " و سپس " ليبرف" و امروز پروغسور " ايوانف " . عهده دار اين وظيفه شدند . در اين كرسي زبان هاي فارسي دري افغانستان ، كردي و تاجيكي و پشتو تدريس مي‌شود . در حال حاضر علاوه بر پروفسور ايوانف ، آقايان " بوريس آستروفسكي " ، " يوگني ميكروف " و خانم " مارينا ريسنر " در اين كرسي تدريس مي‌كنند .در دانشگاه دولتي علوم انساني روسيه نيز كه از سال 1991 بر پايه انستيتو تاريخ آرشيو تاسيس شده ، زبان فارسي نيز به طور فعال آموزش داده مي‌شود . سالانه 25 نفر در بخش زبان هاي شرقي اين دانشگاه پذيرفته مي‌شوند كه دانشجويان زبان فارسي علاوه بر فارسي ، عربي ، فرانسه ، يونان باستان و زبان هاي ايراني باستان ( اوستا و پهلوي ) را نيز مي‌آموزند . در ساير شهرهاي روسيه نيز به همت سفارت و رايزني جموري اسلامي ايران و به همان مركز گسترش زبان و ادبيات فارسي در ايران كه در برگزاري دوره هاي دانش افزايي و اعزام استاد فعاليت دارد ، مراكز و كرسي‌هاي زبان و ادبيات فارسي داير است . در شهر آستاراخان در دانشگاه دولتي فني و دانشگاه دولتي تربيت معلم نيز كرسي آموزش زبان فارسي داير است . در دانشگاه دولتي فني در سال 2001 رشتة زبان فارسي افتتاح شد و در حال حاضر 75 دانشجو در دو گروه ابتدايي و متوسطه زبان فارسي ، مي‌آموزند . " يلناكويبنا" و " فخري قاسم " با استفاده از كتاب‌هاي خود آموز زبان فارسي ، تعليم دانشجويان را به عهده دارند . در دانشگاه دولتي تربيت معلم نيز استادان " مامادجاند گلجونوف " ، " يوليا آمانووا" و " الكساندر موخين به آموزش زبان فارسي مشغولند . در انستيتو روابط بين‌المللي و منطقه شناسي سيبري در سال 2001 مركز ايران گشايش يافت كه مديريت آن با " ولاديمير پلاستون " است . همچنين در دانشگاه دولتي گوركي در شهر يكاترينبورگ ، مركز آموزش زبان فارسي در سال 2002 داير شده است كه در آن 10 دانشجو زير نظر استاد " ولاديمير كوزمين " زبان فارسي مي‌آموزند . غير از موارد ذكر شده طي سال هاي 2000 و 2001 در دانشگاه دولتي و مدرسة ملي شهرساراتف دو مراكز ايران شناسي و آموزش زبان فارسي فعال است . سرپرستي مركز ايران شناسي دانشگاه دولتي ساراتف را " ويتالي بليرنيوك" بر عهده دارد .

ج. آموزش زبان فارسي در جمهوري‌هاي خود مختار
1ـ جمهوري خود مختار تاتارستان
در بين جمهوري هاي خود مختار ، تاتارستان با توجه به رابطة ديرينه‌اي كه با ايران داشته ، بالاترين تعداد محل هاي آموزش را داراست . دانشكدة دولتي علوم انساني قازان در سال 1992 تاسيس شد . هم زمان با آن ، بخش فيلولوژي اين انستيتو و كلاس زبان فارسي نيز شروع به كار كرد . اتاق فرهنگ ايران از 1999 در اين انستيتو داير شده است . اساتيد اين دانشكده آقايان " البرت بورخانف " و " مير سايف شفييف" هستند .بخش‌هاي زبان هاي شرقي دانشكده تاريخ زبان شناسي در سال 2000 تاسيس شد و خانم "فريده آكولووا" و " ميرسايف شفييف" در اين دانشكده به 14 دانشجو ، فارسي مي‌آموزند .

2ـ جمهوري خودمختار داغستان
شعبة شرق شناسي دانشگاه دولتي داغستان در سال 1932 تاسيس شد و تدريس زبان فارسي از سال 1995 در كرسي تاريخ به عنوان زبان اول با آموزش تاريخ و ادبيات و زبان آغاز شد . استادان فعلي بخش فارسي عبارتند از :
پروفسور " نوري عثمانوف " دانشمند سرشناس ، " فاطمه مليبكوا" ، " اوماكريموا" و " رئوف رستم اف " . در اين دانشكده علاوه بر كتاب هاي درسي تاليف شده توسط زبان شناسان روس ، كتاب درس زبان فارسي براي فارسي آموزان خارجي دكتر تقي پورنامداريان و دستور زبان فارسي محمد جواد شريعت نيز استفاده مي‌شود .

3ـ جمهوري خودمختار با شقيرستان
دانشگاه دولت با شقيرستان در سال 1957 تاسيس و تدريس زبان فارسي از سال 1993 آغاز شد . در سال 1998 اتاق زبان فارسي در اين شعبه تاسيس گرديد . رياست اين شعبه با " فلوريد سيسيا نبايف" است .

4ـ جمهوري خود مختار آستياي شمالي
دانشكده روابط بين‌المللي دانشگاه دولتي اين جمهوري در سال 1972 افتتاح و دفتر زبان هاي شرقي در سال 1994 تاسيس شد .

د ـ آموزش زبان فارسي در مدارس متوسطه
براي اولين بار دوره‌هاي آموزش زبان فارسي در مدارس ويژه ، به همت رايزني فرهنگي ج.ا.ايران در روسيه راه اندازي شد . در اين مدارس زبان فارسي به علاقه مندان آموزش داده مي‌شود .

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 512 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • دیدار رییس سازمان دیانت ترکیه با ابراهیمی‌ترکمان
    علی ارباش، رییس سازمان دیانت ترکیه (10 آذرماه) در رأس هیأتی ضمن حضور در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس این سازمان دیدار و گفت‌وگو کرد.

  • دیدار رییس شورای روابط فرهنگی هند با ابراهیمی‌ترکمان
    وینای ساهاسرابوده، رییس شورای روابط فرهنگی هند در جریان سفر به تهران، (10 آذرماه) ضمن حضور در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس این سازمان دیدار و گفت‌گو کرد.

  • اختتاميه چهارمين دوره جایزه جهانی اربعین
    مراسم اختتاميه چهارمين دوره جایزه جهانی اربعین اول آبان‌ماه با حضور شخصیت‌های فرهنگی، دینی و جمعی از سفرا و نمایندگان فرهنگی ایران و دانشجویان خارجی در حسینیه الزهرا (س) سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد.

  • هفته فرهنگی ایران در روسیه
    هفته فرهنگي جمهوری اسلامي ايران در فدراسيون روسيه شامگاه دوشنبه (12 شهریورماه) با حضور و سخنرانی ابوذر ابراهیمی‌ترکمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افتتاح شد.

  • تجلیل از برگزیدگان چهارمين دوره جایزه جهانی اربعین
    برگزیدگان چهارمين دوره جایزه جهانی اربعین در سه بخش فیلم، عکس و سفرنامه همراه با رونمایی از فراخوان پنجمين دور اين جايزه در حسینیه الزهرا (س) سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تجلیل شدند.