English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|پيوندها|آشنایی با سازمان
پنج شنبه ٠٦ تير ١٣٩٨
تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه
تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه تاریخ ثبت : 1383/02/23
طبقه بندي : ,,
عنوان : تاريخچه مختصر آموزش زبان فارسي در روسيه
نويسنده : <#f:1014/>
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : تازه‌هاي تحقيقات زبان و ادبيات فارسي سخن عشق ، سال پنجم ، شماره سوم ، تابستان 1382
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : <#f:1067/>
متن : <#f:1066/>
:

نويسنده : سيروس برزو

سابقه آموزش زبان فارسي در روسيه به زمان پتر كبير مي‌رسد . وي در سال 1716 پنج نفر از روسها را و به اصفهان فرستاد تا زبان فارسي بياموزند و بتوانند به عنوان مترجم در دربار خدمت كنند . در آن زمان ، كتاب دري خاصي تدوين نشده بود و تنها از فرهنگ " مجمع الفرس" به عنوان فرهنگ زبان فارسي استفاده مي‌شد . از سال 1732 تدريس زبان فارسي در وزارت امور خارجه روسيه به طور جدي آغاز شد . آنچه در زير مي‌خوانيد تاريخچه و وضعيت كنوني زبان و ادبيات فارسي در روسيه است .

الف : كتاب‌هاي درس زبان فارسي
در نيمة دوم قرن 18 . م مردم روسيه به زبان‌هاي شرقي به خصوص فارسي علاقه نشان دادند و به ترجمة آثاري چون شاهنامه فردوسي و ديوان حافظ و اوستا پرداختند و از همين زمان نياز به فرهنگ فارسي به روسي احساس شد . در سال 1786 در سنت پترزبورك اولين فرهنگ فارسي به روسي كه داراي 625 كلمه و مربوط به سفر آقاي " يفرمف " به بخارا ، خيوه ، ايران و هند بود منتشر گرديد . يك سال بعد فرهنگ ديگري كه شامل 285 كلمه بود در روسيه چاپ شد . اين كتاب از زبان روسي به 51 زبان اروپايي و 149 زبان آسيايي از جمله فارسي ، پهلوي و دري ترجمه شد .از سال 1804 در دانشگاه‌هاي مسكو ، قازان و خاركف و در سال 1816 در دانشگاه سنت پترزبورگ تدريس زبان فارسي را براي روس زبانان آغاز شد . در سال 1826 " بولديدف " استاد زبان هاي شرقي در دانشگاه مسكو ، مجموعه‌اي از متون فارسي براي دانشجويان روسي زبان تهيه كرد كه شامل غزليات ، قصايد ، داستان‌هاي كوتاه و قطعات متون نثر قديمي فارسي ، همچنين يك فرهنگ نسبتاً بزرگ ( 3500 كلمه ) فارسي به روسي و يك شرح كوتاه دستور زبان فارسي بود . تا اواخ قرن 19 در روسيه از اين كتاب به عنوان منبع درسي استفاده مي‌شد .در نيمة دوم قرن نوزدهم در دانشگاه‌هاي روسيه تدريس زبان فارسي توسعه پيدا كرد . زبان فارسي باستان ، اوستايي ، فارسي ميانه ( پهلوي ) ، فارسي كلاسيك و ادبيات كلاسيك ايران از جمله آثار فردوسي ، سعدي و حافظ مورد مطالعه قرار گرفت . در سال 1869 " ميرزا ثاني گشتاسب " كه از سال 1861 تا سال 1877 زبان فارسي را در دانشگاه سنت پترزبورگ تدريس مي‌كرد . يك فرهنگ سه زبانه فارسي ـروسي ـ فرانسوي را با نام " فرهنگ مفيد " كه شامل 4000 كلمه بود ؛ تدوين كرد و در سال 1853 " برزين " كتاب دستور زبان فارسي را در شهر قازان به چاپ رساند . " زالمان " با همكاري ژوكفسكي در سال 1889 كتاب دستور زبان فارسي را همراه با شرح عروضي برگزيدة اشعار فارسي نوشت . محقق ديگري با نام " كورش " علاوه بر ادبيات فارسي در زمينه خصوصيت صرف و نحو زبان فارسي كار كرد و در سال 1877 كتابي دربارة ويژگي‌هاي نحو فارسي و وجوه تشابه و تفاوت نحو زبان فارسي و روسي نوشت ." بار تولد " و " روز نبرگ " نيز در زمينة ادبيات فارسي تحقيقات زيادي انجام دادند . در سال 1901 شرح دستور زبان فارسي و در سال 1914 فرهنگ فارسي به روسي تاليف فردي به اسم " ميرزا جعفر به چاپ رسيد . در قرن 20 و به خصوص از انقلاب اكتبر سال 1917 ، زبان و ادبيات فارسي در مراكز آموزشي روسيه اهميت و جايگاه خاصي يافت . در دانشكده خاورشناسي دانشگاه لنيگراد " سنت پترزبورگ فعلي " پس از انقلاب اكتبر ، كرسي زبان و ادبيات فارسي ايجاد شد . در سال‌هاي 1932 و 1933 كتاب‌هاي ديگري در زمينه آموزش زبان فارسي توسط " برتلس " ، " كاسايوا" و " زركوا" تاليف و منتشر شد . همچنين در دهه 1950 چند كتاب مفيد در اين زمينه نوشته شد ، از جمله : " دور مقدماتي زبان فارسي " ، نوشتة مشترك " واسكانيان " و " روبينچيك" ، " كتاب درسي براي دانشجويان سال سوم " از " رادووينسكي " در سال1951 ، " كتاب درسي براي دانشجويان سال اول " ، از " علي يف " و " بيسكف " در سال 1953 و " كتاب درسي زبان فارسي " از " آوچينكو" در سال 1955 را مي‌توان نام برد .از جمله كتاب‌هاي جديد آموزش زبان فارسي نيز مي‌توان به " فارسي براي روس زبانان " از " ولاديميرايوانف " ، " آموزش زبان فارسي " از " گلادوكوا" و چاپ جديد " كتاب درسي زبان فارسي " از " آوچينكوا" با بازنگري پروفسور ولاديميرايوانف اشاره كرد .

ب . مراكز اصلي آموزش زبان فارسي
مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه را مي‌توان به سه دوره تقسيم كرد : 1ـ قبل از پيروزي بلشويك‌ها بر روسيه 2ـ بعد از پيروزي بلشويك‌ها 3ـ پس از فرو پاشي شوروي. پيش از پيروزي بلشويك‌ها زبان فارسي در آموزشگاه‌هاي شهر قازان شروع شد . اولين مراكز زبان فارسي نيز در دانشگاه مسكو ، قازان و خاركف و سپس سنت پترزبورگ راه اندازي شد . سنت پترزبورگ ، بزرگترين مركز تاريخي خاور شناسي روسيه به شمار مي‌آيد . شعبة مربوط به زبان فارسي و عربي اين دانشگاه در سال 1818 افتتاح شد . با تاسيس دانشكده خاور شناسي در سال 1855 ، كلاس‌هاي پشتو ، ادبيات فارسي ، زبان اوستا و فارسي باستان گشايش يافت . اولين استادان زبان فارسي در سنت پترزبورگ " شارموا" زبان شناس فرانسوي و " تويچي باشي " ( ايراني الاصل اهل قفقاز ) بودند . همچنين ايران شناس معروف " زالمان " طي 40 سال ( از سال 1876 تا سال 1916 ) زبان پهلوي ، اوستا و مباني زبان‌هاي ايراني را در دانشكده خاور شناسي سنت پترزبورگ تدريس مي‌كرد .بعد از استاد زاليمان در سال 1886 پروفسور " ژوركوفسكي " بزرگترين متخصص رشتة اسلام در ايران ، دانشمند زبان فارسي معاصر ، ادبيات و فولكلور گويش‌هاي فارسي ، استاد اين دانشكده بود . پروفسور " فريمان " عضو وابستة آكادمي و پيشاهنگ سرشناس ايران شناسي روسيه ، از سال‌هاي 1917 الي 1941 و بعدها از سال‌هاي 1944 تا 1950 به عنوان رئيس كرسي به كار مشغول بود . پس از ايشان پروفسور " لودريف " از سال 1950 تا سال 1981 و " بوگوليوبدوف " از سال 1981 تا 1991 به عنوان رئيس كرسي ، ايفاي وظيفه نمودند . در حال حاضر پروفسور " ايوان استيلين ـ كامنسكي " اين سمت را به عهده دارد . در اين كرسي دانشمندان سرشناس چون " رماتوويچ " ، " برتلس " ، " زاروبين " ، " دياكونوف " و " روزنفلد " در تربيت متخصصان ايران شناس فعاليت داشته‌اند . پژوهش‌هاي علمي دانشمندان اين كرسي ، مجموعة بسيار نفيسي از تاريخ و فرهنگ ايران زمين را شامل مي‌شود كه از آن جمله مي‌توان به تحقيق درباة تاريخ زبان هاي ايراني ، دست نويس‌هاي فارسي و يادگارهاي خطي زبان هاي ايراني تا دورة گسترش اسلام و همچنين تهيه آما از ميراث ادبيات كلاسيك براي چاپ و ترجمه آنها به زبان روسي ، آموزش گويش هاي زبان ايراني و . . . اشاره كرد .در حال حاضر گروهي از خبرنگاران ايران شناسي روسيه از جمله : " ميخائيل بوگوليوبوف" متخصص زبان هاي ايراني ، " ايوان استبلين ـ كامينسكي " محقق زبان هاي ايراني ، " گرونيرگ " استاد زبان دَري و پشتو ، " ولاديمير كوشيف " متخصص زبان و ادبيان افغانستان و ايران در اين دانشگاه مشغول به فعاليت هستند از ديگر مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه و آكادمي ديپلماتيك وابسته به وزارت امور خارجه فدراسيون روسيه و انستيتو دولتي روابط بين‌المللي مسكو است . در حال حاضر آكادمي ديپلماتيك روسيه دو استاد زبان فارسي دارد : پروفسور " انور مهديويچ علي اف " با سابقه‌ترين استاد اين آكادمي و متخصص سياست خارجي ، ايران و پروفسور " سوتيلانا آلكسيكينا " . انستيتو دولتي روابط بين‌المللي مسكو بيش از 50 سال سابقه دارد . در كرسي هاي مختلف اين انستيتو 47 زبان خارجي تدريس مي‌شود . يك سال در ميان ، پنج دانشجو در رشتة ايران شناسي پذيرفته مي‌شود . دانشجويان پذيرفته شده بايد زبان فارسي ياد بگيرند . استادان اين انستيتو در حال حاضر " كئورگي آرسانيس" و " بلناگلادكوا" و " دراييلوفسكي " مي‌باشند . شعبة زبان هاي ايراني دانشگاه زبان شناسي مسكو نيز در سال 1952 با رياست پروفسور " راستورگويوا" تاسيس شد . از جمله ايران شناسان با سابقه اين بخش پروفسور " واسيلي آبايف " ( معروف ترين و با سابقه ترين ايران شناس شوروي سابق " و پروفسور " ويرا راستار گويوا ظ و " پيريكو " هستند .يكي ديگر از مراكز قديمي آموزش زبان فارسي در روسيه انستيتو نظامي زبان هاي خارجي است كه به تربيت مترجمين زبان هاي خارجي براي نيروهاي نظامي روسيه مي‌پردازد . در حال حاضر در بخش زبان هاي شرقي اين انستيتو سه استاد زبان فارسي مشغول تدريس هستند . دكتر " واسكانيان " مؤلف فرهنگ‌ها و خودآموزي‌هاي محاوره‌اي دو زبان فارسي به روسي و روسي به فارسي نيز در آن مركز به كار تدريس مبادرت مي‌ورزد .آكادمي سازمان فدرال ضد جاسوسي نيز يكي از مراكز آموزشي زبان فارسي است و در آن زبان فارسي در چارچوب كرسي زبان هاي كشورهاي خاورماينه تدريس مي‌شود . سالانه 5 الي 6 دانشجو به گروه زبان فارسي آنجا راه مي‌يابند . دوره تحصيلي در آن آكادمي 5 ساله است و 6 استاد ايران شناسي از جلمه " مارينا اوسيپوا " ، " ويلافرولوا" و " گالينا گوليوا " در آنجا امر تدريس مي‌پردازند . انستيتو آسيا و آفريقا در حال حاضر يكي از مشهورترين مراكز آموزش زبان فارسي در روسيه است . پروفسور " ايوانف " سرپرست دفتر زبان‌هاي ايران مي‌باشد . اين انستيتو بر پاية انستيتو زبان هاي شرقي كه در سال 1956 در چارچوب دانشگاه دولت مسكو تاسيس شد بوجود آمد .آموزش در اين انستيتو 4 تا 6 سال ادامه دارد و دانشجويان با درجه ليسانس يا فوق ليساني با تخصص در يكي از رشته هاي خاور شناسي ، تاريخ ، زبان و ادبيات شناسي و اقتصاد فارغ التحصيل مي‌شوند . در زمان تاسيس ، پرفسور " ويرا راستاگويوا " به عنوان رئيس كرسي زبان فارسي فعاليت مي‌كرد . از سال 1960 پروفسور " پيسيكوف " و سپس " ليبرف" و امروز پروغسور " ايوانف " . عهده دار اين وظيفه شدند . در اين كرسي زبان هاي فارسي دري افغانستان ، كردي و تاجيكي و پشتو تدريس مي‌شود . در حال حاضر علاوه بر پروفسور ايوانف ، آقايان " بوريس آستروفسكي " ، " يوگني ميكروف " و خانم " مارينا ريسنر " در اين كرسي تدريس مي‌كنند .در دانشگاه دولتي علوم انساني روسيه نيز كه از سال 1991 بر پايه انستيتو تاريخ آرشيو تاسيس شده ، زبان فارسي نيز به طور فعال آموزش داده مي‌شود . سالانه 25 نفر در بخش زبان هاي شرقي اين دانشگاه پذيرفته مي‌شوند كه دانشجويان زبان فارسي علاوه بر فارسي ، عربي ، فرانسه ، يونان باستان و زبان هاي ايراني باستان ( اوستا و پهلوي ) را نيز مي‌آموزند . در ساير شهرهاي روسيه نيز به همت سفارت و رايزني جموري اسلامي ايران و به همان مركز گسترش زبان و ادبيات فارسي در ايران كه در برگزاري دوره هاي دانش افزايي و اعزام استاد فعاليت دارد ، مراكز و كرسي‌هاي زبان و ادبيات فارسي داير است . در شهر آستاراخان در دانشگاه دولتي فني و دانشگاه دولتي تربيت معلم نيز كرسي آموزش زبان فارسي داير است . در دانشگاه دولتي فني در سال 2001 رشتة زبان فارسي افتتاح شد و در حال حاضر 75 دانشجو در دو گروه ابتدايي و متوسطه زبان فارسي ، مي‌آموزند . " يلناكويبنا" و " فخري قاسم " با استفاده از كتاب‌هاي خود آموز زبان فارسي ، تعليم دانشجويان را به عهده دارند . در دانشگاه دولتي تربيت معلم نيز استادان " مامادجاند گلجونوف " ، " يوليا آمانووا" و " الكساندر موخين به آموزش زبان فارسي مشغولند . در انستيتو روابط بين‌المللي و منطقه شناسي سيبري در سال 2001 مركز ايران گشايش يافت كه مديريت آن با " ولاديمير پلاستون " است . همچنين در دانشگاه دولتي گوركي در شهر يكاترينبورگ ، مركز آموزش زبان فارسي در سال 2002 داير شده است كه در آن 10 دانشجو زير نظر استاد " ولاديمير كوزمين " زبان فارسي مي‌آموزند . غير از موارد ذكر شده طي سال هاي 2000 و 2001 در دانشگاه دولتي و مدرسة ملي شهرساراتف دو مراكز ايران شناسي و آموزش زبان فارسي فعال است . سرپرستي مركز ايران شناسي دانشگاه دولتي ساراتف را " ويتالي بليرنيوك" بر عهده دارد .

ج. آموزش زبان فارسي در جمهوري‌هاي خود مختار
1ـ جمهوري خود مختار تاتارستان
در بين جمهوري هاي خود مختار ، تاتارستان با توجه به رابطة ديرينه‌اي كه با ايران داشته ، بالاترين تعداد محل هاي آموزش را داراست . دانشكدة دولتي علوم انساني قازان در سال 1992 تاسيس شد . هم زمان با آن ، بخش فيلولوژي اين انستيتو و كلاس زبان فارسي نيز شروع به كار كرد . اتاق فرهنگ ايران از 1999 در اين انستيتو داير شده است . اساتيد اين دانشكده آقايان " البرت بورخانف " و " مير سايف شفييف" هستند .بخش‌هاي زبان هاي شرقي دانشكده تاريخ زبان شناسي در سال 2000 تاسيس شد و خانم "فريده آكولووا" و " ميرسايف شفييف" در اين دانشكده به 14 دانشجو ، فارسي مي‌آموزند .

2ـ جمهوري خودمختار داغستان
شعبة شرق شناسي دانشگاه دولتي داغستان در سال 1932 تاسيس شد و تدريس زبان فارسي از سال 1995 در كرسي تاريخ به عنوان زبان اول با آموزش تاريخ و ادبيات و زبان آغاز شد . استادان فعلي بخش فارسي عبارتند از :
پروفسور " نوري عثمانوف " دانشمند سرشناس ، " فاطمه مليبكوا" ، " اوماكريموا" و " رئوف رستم اف " . در اين دانشكده علاوه بر كتاب هاي درسي تاليف شده توسط زبان شناسان روس ، كتاب درس زبان فارسي براي فارسي آموزان خارجي دكتر تقي پورنامداريان و دستور زبان فارسي محمد جواد شريعت نيز استفاده مي‌شود .

3ـ جمهوري خودمختار با شقيرستان
دانشگاه دولت با شقيرستان در سال 1957 تاسيس و تدريس زبان فارسي از سال 1993 آغاز شد . در سال 1998 اتاق زبان فارسي در اين شعبه تاسيس گرديد . رياست اين شعبه با " فلوريد سيسيا نبايف" است .

4ـ جمهوري خود مختار آستياي شمالي
دانشكده روابط بين‌المللي دانشگاه دولتي اين جمهوري در سال 1972 افتتاح و دفتر زبان هاي شرقي در سال 1994 تاسيس شد .

د ـ آموزش زبان فارسي در مدارس متوسطه
براي اولين بار دوره‌هاي آموزش زبان فارسي در مدارس ويژه ، به همت رايزني فرهنگي ج.ا.ايران در روسيه راه اندازي شد . در اين مدارس زبان فارسي به علاقه مندان آموزش داده مي‌شود .

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 606 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • برگزاری هفته فرهنگی ترکمنستان در ایران
    هفته فرهنگی ترکمنستان در ایران (26 خردادماه) به میزبانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و وزارت فرهنگ ترکمنستان در تالار وحدت تهران برگزار شد.

  • دیدار ابراهیمی‌ترکمان با رییس سازمان آرسیکا
    ابوذر ابراهیمی‌ترکمان در حاشیه برگزاری مراسم اهدای جوایز برگزیدگان یازدهمین دوره مسابقات بین‌المللی خوشنویسی با خالد ارن، رییس سازمان آرسیکا دیدار کرد.

  • افتتاح همایش بین‌المللی «آینده جهان اسلام در افق ۱۴۱۴ هجری شمسی»
    آیین افتتاحیه همایش بین‌المللی «آینده جهان اسلام در افق ۱۴۱۴ هجری شمسی» (8 اردیبهشت‌ماه) به همت مؤسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام در تالار علامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد.

  • استقبال بازدیدکنندگان نمایشگاه کتاب تهران از غرفه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
    در سومین روز از برگزاری سی‌ودومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، غرفه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با استقبال بازدیدکنندگان مواجه شد.

  • دیدار هیأت وزارت فرهنگ افغانستان با معاون سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
    هیأتی از وزارت فرهنگ و اطلاعات افغانستان با عباس خامه‌يار، معاون توسعه روابط فرهنگی بین‌المللی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی دیدار کردند.